جهله، شاخص ترین و زیباترین سفالینه ایران

جهله، شاخص ترین و زیباترین سفالینه ایران

جهله، کوزه ای خاص با قائده کروی و غیر ایستا که آب در آن تا چندین درجه خنک می شود. سفالگری پس از سبد بافی، کهن ترین صنعت دست ساز بشر نامیده شده است.طی بررسی و پژوهش های باستان شناسی در استان هرمزگان، در حال حاضر پیشینه ساخت و وجود کوره هائی جهت پخت سفال منطقه به هزاره سوم پ.م (۵ هزار سال قبل) می رسد ، طی دو فصل بررسی و شناسائی باستان شناسی در شهرستان میناب و یک فصل کاوش باستان شناسی در این شهرستان همچنین شهرستان رودان، آثار بدست آمده در این منطقه، ابزار و ادوات این رشته، چرخ سفالگری که با دست به حرکت در می آید و… بیانگر قدمت سفالگری این خطه است.

شیوه سفالگری در میناب باستانی است و فرآیند تولید سفال این منطقه مشابهت کمتری نسبت به سایر مناطق دارد. شاید شاخص ترین این نظریه همان بدوی بودن شیوه تولید، طرح ها،نقوش و فرم های آن است از این رو هر روز از نقطه نظر بازار و فروش در شرایط وخیم تری قرار می گیرد و دیگر کسی به خصوص جوان ترها تمایل به تولید این فراورده نشان نمی دهد.

معدود سفالگران منطقه که تعدادشان از تعداد انگشتان دو دست فراتر نمی رود همچنان به همان روش و همان نوع تولید اصرار نشان می دهند و امیدوارند تا شاید روزی دوباره آن رونق گذشته را تجربه کنند. تولیدات آنان بیشتر شامل ظرف سفالی ساده چون کوزه، قلک، عودسوز، قلیان و سرقلیان می باشد. نوعی مجسمه سفالی با فرمی انتزاعی از شتر به نام اشتروک نیز از تولیدات ابن منطقه است که غالبا توسط زنان سالخورده صورت می گیرد.

جهله یا همان کوزه آبخوری باقائده کروی و غیر ایستا، در حال حاضر تنها در این منطقه از کشور (میناب) تولید می شود. نمونه هائی از این فرم خاص در کشورهای واقع در شرق آفریقا مشاهده شده است. این کوزه با توجه به ویژگی، فرم خاص و سایر مواد افزودنی موجود در گل سفال (خاکستر)، در خنک نگه داشتن آب کارائی خارق العاده ای دارد، جهله قرن ها فرم باستانی خود را حفظ نموده است همواره مورد توجه و علاقه یونسکو نیز بوده است.

استفاده کاربردی از آن امروزه با توجه پیشرفت و تغییر در نوع زندگی مردم، ورود یخچال و…، به میزان قابل توجهی کاهش یافته و خریداران آن بسیار اندک هستند و امروزه خریداران شهری بیشتر به منظور استفاده تزیینی از آن استفاده می کنند. ساخت این ظرف منحصربفرد در دو مرحله با چرخ دستی و کار با دست انجام می شود و به مراتب سخت تر و پیچیده تر از ساخت یک کوزه عادی است و نیاز به مهارت و تجربه خاصی دارد.